TAO IS IN HET MIDDEN

CHINEES LETTERTEKENChinese karakters zijn geen woorden, maar drukken begrippen uit, vaak heel complexe. Karakters zijn ook vaak op een ander karakter gebaseerd, of vormen samen met enkele andere karakters een nieuw karakter.

Lao Zi gebruikt in zijn Daodejing vaak een bepaald karakter dat hij in een ander vers terug laat komen, maar dan binnen een andere context. Hierdoor voegt het ene vers iets toe aan het andere, of vult het aan. Hij maakt op deze manier op meesterlijke wijze gebruik van de specifieke mogelijkheden die de Chinese taal biedt.

Een goed voorbeeld hiervan is het verband tussen de verzen 11, 21, 40 en 70.

In vers 21 wordt gesproken over iets wezenlijks dat zich in het midden bevindt:

 In het midden is de essentie.

Van de oudheid tot heden is zijn naam gebleven.

Het is de oerbron van alle dingen.

download (1)De essentie verwijst naar Tao die gezien kan worden waarin alle tienduizend dingen hun oorsprong vinden. Tao is in alles aanwezig en wel in het ‘midden’.

Wat we daaronder mogen verstaan, met betrekking tot onszelf, blijkt uit vers 70 waar gezegd wordt dat de wijze mens in zijn hart het juweel met zich draagt.

Mijn woorden hebben een voorouder,

Mijn handelingen hebben een vorst,

Omdat de mensen die niet kennen, kennen ze mij niet.

Die mij kennen, zijn schaars,

Die mij navolgen, zijn waardevol.

Daarom draagt de wijze een eenvoudig kleed

en draagt hij het juweel in zijn hart.

Het hart ligt weliswaar niet letterlijk midden in ons lichaam, maar wij ervaren het hart wel als het centrum.

yongIn diverse verzen gebruikt Lao Zi het karakter 用 yong.  Dit karakter is gebaseerd op het karakter voor ‘midden’中 zhong1 (rood in de tekening) dat als het ware veilig omsloten wordt (zwart in de tekening).  Met het karakter用 yong duidt Lao Zi de functie, de werking van het ‘niets’ aan, zo zegt hij in vers 11:

Daarom, wat het voordeel uitmaakt van een bestaand iets,

berust op de functie (  yong)  van een niets. 

Het karakter  用 yong blijkt dus te verwijzen naar de werking van het midden. In het midden is ‘niets’, niet-iets dat wij op welke manier ook kunnen benoemen of waarnemen; in het midden is de kracht, de werking van Tao.

In vers 40 gebruikt Lao Zi opnieuw het karakter voor yong4 用, maar nu legt hij openlijk het verband met Tao:

Terugkeer is de beweging van Tao,

zwakte zijn werking. ( yong )

Yong heeft in het klassiek Chinees ook de betekenis van een onveranderlijk midden, zo zegt de Nederlandse sinoloog Kristofer Schipper.

Wanneer we de verzen 21 – 70 – 11 – 40  in samenhang met elkaar lezen wordt duidelijk dat de essentie van Tao onopvallend in alles werkzaam is, en wel in het ‘lege en onveranderlijke midden’; dat bij ons mensen in ons hart gelegen is.

Letterlijk midden van al het tijdelijke ‘zijn’ is de essentie van het tijdloos ‘niet-zijn’.

fractal2De werking die van Tao uitgaat noemt Lao Zi in vers 40 ‘zwak’. Met ‘zwak’ hebben wij westerse mensen moeite, we associëren het met iets dat niet in orde is, met falen of tekortschieten. Wie zwak is heeft hulp nodig, zo denken wij.

Dit ligt in de taoïstische filosofie anders, daar wordt de waarde van de dingen vaak omgekeerd. Het voordeel daarvan is dat het ons aanspoort tot nadenken en in openheid, zonder vooroordelen te onderzoeken welke onbewuste aannames we hanteren of welke voorstellingen ons brein ergens van maakt.

Deze ‘zwakke’ werkzaamheid van Tao die Lao Zi in vers 40 benoemt is de ‘Teh’. Hij spreekt hierover in de eerste regel van vers 21:

De manifestatie van de grote Teh komt enkel voort uit Tao.

De werking, de functie van Tao is dus de Teh. Deze werking, de Teh, is onopvallend, dringt zich niet op, forceert niets.

nnnDe term ‘zwak’ wordt ook wel vertaald als ‘meegeven’, dit doet aan bamboe denken dat onbeschadigd uit de storm komt juist omdat het zich niet verzet tegen de harde wind, maar erin meebeweegt. Deze werking  functioneert in alles en iedereen, maar zal toch nooit dwingend optreden. Het laat ons mensen als in een wervelstorm ego-gerichte dingen doen. de Teh houdt de mogelijkheid open dat wij hierdoor zelf tot inzicht komen en hierdoor kunnen groeien. Het gaat misschien langzaam, maar geleidelijk aan groeien we naar het bewust-worden van deze ‘zwakke’ werking, de Teh. Dan worden de geleidelijk aan een wijze, een mens die in harmonie met Tao-Teh leeft.

Dat hier gesproken wordt over zowel Tao en diens capaciteit ‘de Teh’ betekent niet dat dit twee afzonderlijke ‘dingen’ zouden zijn, want beide zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Zoals vuur en de capaciteit ervan – warmte –  niet los van elkaar staan terwijl ze toch wezenlijk van elkaar verschillen. Vuur is zichtbaar en te heet om er direct contact mee te hebben, maar de onzichtbare stralingswarmte doet ons deugd, is weldoend.

12717858_998490163573559_5323646733413731298_nIn zijn hart draagt de mens zowel de afspiegeling van Tao, als de straling, de werking van Tao, de Teh. Wanneer hij dit beseft koestert hij dit als een kostbare schat.

Koesteren houdt in: beschermen.

Beschermen betekent: voeden.

Voeden gebeurt door stilte.

In de stilte ontstaat een lege ruimte die vrij is van de gedachten, gevoelens en begeerten van ons ego.

In deze lege ruimte manifesteert zich – zacht en mild zoals alleen de grote Liefde zelf dit kan – de werking van Tao.

En de mens, de zoekende, hunkerende ziel, zij stelt zich open voor het Mysterie en zo vergeet zij zichzelf.

3Zhuang Zi zegt over de relatie tussen Tao-Teh en de mens het volgende:

De Tao, diep is zijn woonplaats!

Wie de koninklijke Teh bezit zal alles met eenvoud doen en richt zijn aandacht slechts dan naar buiten wanneer deze door dingen opgeëist wordt.

Want een lichaam kan niet leven zonder de Tao, en het leven kan niet bloeien zonder de Teh.

Het lichaam bewaren, het leven ten volle leven, de Teh een vaste plaats geven en de Tao doen stralen, is dat alles niet de koninklijke deugd?

Zie! Duisterder dan duister.

Hoor! Geen enkele geluid.

Juist in de diepste duisternis zal de dageraad verschijnen.

Juist in de grootste stilte zullen harmonieuze tonen zich doen horen.

In het diepste van het diepe bevindt zich een wezen.

In het heiligste van het heilige bevindt zich het zaad van de essentie.

Hierdoor bestaat de verbintenis van hem met de tienduizend dingen.

 

 

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *