Mythe 3 uit het boek ‘De weg’ van Michael Puett: Wie we werkelijk zijn ligt in onszelf verborgen, nominatie beste spirituele boek 2017

Het boek De weg – wat Chinese filosofen ons over het goede leven leren is door Stichting Collectieve Promotie van het Nederlandse Boek (CPNB) genomineerd voor het beste spirituele boek van 2017. De auteurs – Michael Puett en Christine Gross Loh, dagen lezers uit hun opvattingen over persoonlijke ontwikkeling, macht, relaties en authenticiteit te herzien. Hieronder volgt een gedeelte uit de inleiding van het boek, waarin de populaire Harvard hoogleraar Puett ingaat op wat volgens hem mythen zijn.

Toen in het spiltijdperk de oude aristocratische religieuze instituten in verval raakten, moest men op zoek gaan naar nieuwe bronnen van waarheid en zingeving. In onze tijd bestaat ook het idee dat we ons bevrijd hebben van oude, benauwende denkwijzen en zijn we eveneens op zoek naar nieuwe bronnen van zingeving.

Steeds vaker krijgen we te horen dat we voor die hogere waarheid naar binnen moeten keren. Iemand die tegenwoordig aan zelfverwezenlijking doet, streeft ernaar zichzelf te vinden en een ‘authentiek’ leven te leiden, op grond van een innerlijke waarheid.

Het gevaar hiervan ligt in de overtuiging dat we allemaal onze ‘waarheid’ zullen herkennen wanneer die zich aandient, waarna we alleen nog maar volgens die waarheid zullen leven. Als we zoveel moeite doen te bepalen wie we zijn, lopen we het risico onze toekomst op te bouwen op een zeer beperkt zelfbeeld – op wat we zien als onze sterke en zwakke kanten, onze voorkeuren en aversies.

Veel Chinese denkers zouden zeggen dat we hierdoor maar naar een bijzonder klein deel kijken van wie we werkelijk zouden kunnen zijn. We gaan uit van een beperkt aantal emotionele neigingen gedurende een bepaalde tijd, in een bepaalde situatie, en laten onze identiteit daardoor voor altijd vastleggen. Door de menselijke natuur als een monolitisch geheel te beschouwen reduceren we al meteen onze mogelijkheden.

Maar veel Chinese denkers zouden stellen dat je niet slechts één homogeen wezen bent en jezelf ook niet zo moet zien. Stel dat je jezelf beschouwt als iemand met een opvliegend karakter, iemand die snel boos wordt. De denkers die we zullen ontmoeten, zouden je afraden om te zeggen ‘Zo ben ik nu eenmaal’ en jezelf vervolgens als zodanig te aanvaarden. Zoals we zullen zien, ben je misschien helemaal geen boos iemand. Misschien gaat het om ingesleten gewoontes, gedragspatronen – waaraan je hebt besloten je identiteit te ontlenen. In werkelijkheid bezit je niet alleen het vermogen om kwaad maar bijvoorbeeld ook om vriendelijk of vergevingsgezind te zijn.

Deze filosofen zouden ons aansporen te erkennen dat we allemaal complexe wezens zijn, die voortdurend veranderen. Een ieder van ons heeft vele verschillende en vaak tegenstrijdige emotionele neigingen, verlangens en manieren om op de wereld te reageren. We ontwikkelen onze emotionele neigingen door naar buiten te kijken in plaats van naar binnen. We zullen ze niet kunnen bijschaven door ons terug te trekken uit de wereld om te mediteren of door op vakantie te gaan. In werkelijkheid worden ze gewoon gevormd door de manieren waarop we met anderen omgaan en de activiteiten die we ondernemen. Met andere woorden, we zijn niet gewoon wie we zijn: we kunnen er voortdurend actief voor zorgen dat we betere mensen worden.

Dit is natuurlijk geen eenvoudige opgave. We moeten eerst anders leren denken over hoe we de dingen doen en hoe werkelijke verandering plaatsvindt. Het is ook niet iets wat van de ene op de andere dag gebeurt: veranderen doen we geleidelijk, door vol te houden. Verandering vindt plaats wanneer we erin oefenen onze blik te verruimen, zodat we een beeld krijgen van de wirwar van factoren waardoor elke situatie wordt bepaald (de relaties die we onderhouden, de mensen met we we omgaan, het werk dat we doen en andere levensomstandigheden), waarna we geleidelijk onze interactie met alles om ons heen kunnen aanpassen. Door deze bredere kijk op de dingen kunnen we ons leren gedragen op een manier die langzaam maar zeker voor echte verandering zal zorgen.

Hoewel ons is verteld dat we pas echte vrijheid zullen kennen wanneer we ontdekken wie we diep van binnen zijn, zitten velen van ons door die ‘ontdekking’ nu juist gevangen in het tijdperk van zelgenoegzaamheid. We zitten onszelf in de weg.

Betekent dit dat we radicaal anders moeten gaan leven en de wereld op een volkomen andere manier inrichten? Integendeel: de filosofieën die we zullen bestuderen, lichten hun ideeën vaak toe aan de hand van doodgewone aspecten van het dagelijks bestaan, vanuit de gedachte dat daar de grote verandering plaatsvindt.

Om onze iedeeën tastbaar te maken geven ook wij in dit boek veel voorbeelden uit het leven van alledag. Het was echter niet de bedoeling van deze denkers, en al evenmin van ons, dat de illustraties worden opgevat als een bindend advies. Ze zijn eerder bedoeld om te laten zien dat we veel van deze dingen al doen: we doen ze alleen niet goed. Wanneer we die aspecten van ons leven heroverwegen, zullen we ontdekken hoe praktisch en haalbaar de gepresenteerde ideeën eigenlijk zijn.

De titel van dit boek is ontleend aan een concept dat door de Chinese filosofen vaak de Dao, de Weg, werd genoemd. De Weg is geen harmonieus ‘ideaal’ dat we moeizaam volgen, maar eerder een pad dat we voortdurend effenen door middel van onze keuzes, daden en betrekkingen. Op elk moment van ons leven scheppen we de Weg opnieuw.

Er bestaat geen opvatting van de Weg waar deze filosofen unaniem mee zouden hebben ingestemd. Ze vochten niet alleen de conventies van hun eigen samenleving aan, maar ieder van hen had ook zijn volkomen eigen idee over de manier waarop je dit pad verwezenlijkt. Ze waren het er echter wel over eens dat we, door het pad te effenen, eindeloze mogelijkheden zullen ontdekken om onszelf en de wereld waarin we leven te veranderen.

Bron: De weg – wat Chinese filosofen ons over het goede leven leren , Michael Puett en Christine Gross-Loh

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *